به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، رامین ساعد با حضور در برنامه تلویزیونی پایش درباره تمرکز زدایی از استان تهران و البرز، با تشریح اهداف و محورهای برنامه اقدام برای ساماندهی، پالایش عملکردی و تمرکززدایی از استان‌های تهران و البرز اظهار کرد: در این برنامه، ممنوعیت بارگذاری در اراضی زراعی و باغی، جلوگیری از افزایش جمعیت و فعالیت فراتر از ظرفیت طرح‌های جامع و تفصیلی، بازتوزیع برخی فعالیت‌های مستقر در تهران و مدیریت مصرف آب و انرژی از جمله محورهای اصلی به شمار می‌روند.
وی با بیان اینکه مشکلات تهران و شهرهای پیرامونی آن حاصل روندی چنددهه‌ای است، افزود: تمرکز جمعیت و فعالیت در تهران، افزایش هزینه‌های مسکن و کمبود زمین، بخشی از جمعیت را به شهرهای پیرامونی سوق داده و در کنار مهاجرت از سایر نقاط کشور، به گسترش سکونتگاه‌ها، افزایش فشار بر شبکه‌های حمل‌ونقل و منابع طبیعی و شکل‌گیری مسائل اجتماعی و اقتصادی منجر شده است.
مدیرکل دفتر طرح‌ریزی شهری و طرح‌های توسعه و عمران وزارت راه و شهرسازی ادامه داد: از سال ۱۳۷۵ تاکنون، حدود ۳۵ نقطه روستایی به شهر ارتقا یافته و چند شهر جدید نیز ایجاد شده است؛ با این حال، توسعه شبکه‌های آزادراهی و بزرگراهی نتوانسته متناسب با رشد جمعیت و تقاضای سفر، پاسخگوی همه نیازهای منطقه باشد.
ساعد با اشاره به پیامدهای زیست‌محیطی توسعه شهری تصریح کرد: از دهه ۱۳۷۰ تاکنون، گسترش محیط مصنوع و ساخته‌شده، شامل فضاهای مسکونی، اداری، تجاری و صنعتی، از نرخ رشد جمعیت پیشی گرفته است. به گفته وی، این روند به تغییر کاربری بخشی از اراضی کشاورزی پیرامون شهرها و گسترش مسائل مرتبط با فقر شهری و سکونتگاه‌های غیررسمی دامن زده است.
تأکید بر اجرای طرح‌های جامع و تفصیلی
ساعد با تأکید بر اینکه برنامه اقدام ساماندهی تهران و البرز به معنای ممنوعیت ساخت‌وساز در این دو استان نیست، گفت: ممنوعیت مورد تأکید این برنامه، ناظر بر ساخت‌وساز و بارگذاری جمعیتی و فعالیتی خارج از چارچوب طرح‌های جامع و تفصیلی مصوب است؛ طرح‌هایی که ظرفیت جمعیت‌پذیری و توسعه هر شهر را مشخص کرده‌اند.
وی افزود: هرگونه افزایش بارگذاری فراتر از ظرفیت پیش‌بینی‌شده، فشار مضاعفی بر زیرساخت‌ها، شبکه حمل‌ونقل، خدمات شهری و منابع محیطی وارد می‌کند. بر همین اساس، لازم است ضوابط مصوب به‌طور کامل اجرا شود و از قانونی جلوه دادن تخلفات در زمینه توسعه شهری جلوگیری شود.
مدیرکل دفتر طرح‌ریزی شهری و طرح‌های توسعه و عمران وزارت راه و شهرسازی همچنین درباره اراضی کشاورزی و باغی اظهار کرد: برنامه بر ممنوعیت بارگذاری در این اراضی و اجرای دقیق قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها و آیین‌نامه‌های مرتبط تأکید دارد؛ البته این موضوع به معنای ممنوعیت مطلق همه فعالیت‌ها نیست و باید در چارچوب ضوابط قانونی اجرا شود.
ظرفیت تأمین مسکن در طرح‌های مصوب
ساعد با رد این برداشت که برنامه ساماندهی تهران و البرز به محدودیت تأمین مسکن منجر می‌شود، گفت: جمعیت مجموعه شهری تهران و البرز بیش از ۱۶ میلیون نفر است، در حالی که ظرفیت جمعیت‌پذیری پیش‌بینی‌شده در طرح‌های جامع و تفصیلی مصوب این منطقه حدود ۲۱ میلیون اعلام شده است.
به گفته وی، در سال‌های اخیر نیز ظرفیت دیگری بالغ بر ۸۰۰ هزار نفر در چارچوب نهضت ملی مسکن ایجاد شده است.
وی تأکید کرد: این برنامه با هدف محدود کردن دسترسی مردم به مسکن تدوین نشده، بلکه به دنبال مدیریت علل شکل‌گیری مشکلات شهری و جلوگیری از تشدید تمرکز جمعیت و فعالیت در تهران است. بر این اساس، تأمین مسکن باید در چارچوب ظرفیت‌های مصوب و با توجه به زیرساخت‌ها و ملاحظات زیست‌محیطی دنبال شود.
ساعد با اشاره به سیاست‌های کلان کشور در زمینه تمرکززدایی خاطرنشان کرد: برنامه‌های آمایش سرزمین و اسناد بالادستی بر توزیع متناسب جمعیت و فعالیت در مناطق مختلف کشور تأکید دارند. همچنین در برنامه هفتم پیشرفت، بر تأمین زمین در شهرهای کوچک و میانی، شهرک‌ها و روستاها، با تأکید بر سواحل جنوبی و مناطق مرزی، توجه شده است.
بازتوزیع فعالیت‌ها و مدیریت منابع آب
وی یکی دیگر از محورهای برنامه را شناسایی و بازتوزیع فعالیت‌هایی دانست که در تهران زمین و فضای زیادی اشغال می‌کنند و افزود: برای انتقال این فعالیت‌ها به مناطقی که ظرفیت مناسب‌تری دارند، از جمله مناطق ساحلی، باید مشوق‌های لازم در نظر گرفته شود تا تمرکز فعالیت‌های اقتصادی و خدماتی در تهران کاهش یابد.
ساعد مدیریت مصرف آب و انرژی را از دیگر بخش‌های برنامه برشمرد و گفت: در این چارچوب، کاهش سالانه ۱۵ درصدی مصرف آب در بخش کشاورزی از طریق بهینه‌سازی الگوی مصرف هدف‌گذاری شده است. همچنین شهرداری‌ها در این دو استان مکلف شده‌اند تأمین آب فضای سبز شهری را از طریق پساب انجام دهند و استفاده از چمن در فضای سبز شهری محدود شود.
به گفته وی، استفاده از سامانه‌های بازچرخانی آب در ساختمان‌های دارای بیش از ۲۰۰۰ مترمربع زیربنا نیز از دیگر محورهای پیش‌بینی‌شده در این برنامه است که با هدف کاهش فشار بر منابع آب دنبال می‌شود.
ساعد با تأکید بر اینکه برنامه ساماندهی تهران و البرز به معنای توقف ساخت‌وساز یا محدودیت تأمین مسکن نیست، گفت: این برنامه در قالب ۲۴ اقدام مشخص، با هدف کنترل بارگذاری‌های جمعیتی و فعالیتی فراتر از ظرفیت طرح‌های مصوب، کاهش فشار بر منابع طبیعی و تقویت تمرکززدایی از تهران تدوین شده است.
تعیین مسئولیت دستگاه‌ها و پایش اجرای برنامه
مدیرکل دفتر طرح‌ریزی شهری و طرح‌های توسعه و عمران وزارت راه و شهرسازی با اشاره به اینکه تدوین این برنامه بیش از یک سال زمان برده است، گفت: در فرآیند تهیه آن، اسناد و مطالعات پیشین بررسی و جلسات متعددی با دستگاه‌های دولتی، اندیشکده‌ها، صاحب‌نظران و سایر ذی‌نفعان برگزار شد.
وی افزود: برنامه اقدام ساماندهی تهران و البرز، علاوه بر تعیین محورهای اجرایی، مسئولیت هر دستگاه، زمان‌بندی اجرای اقدامات، دستگاه‌های همکار و سازوکار نظارت و گزارش‌دهی را مشخص کرده است. اجرای برخی از اقدامات نیز هم‌زمان با تدوین برنامه آغاز شده و ارزیابی آثار آن‌ها در دستور کار قرار گرفته است.
ساعد با بیان اینکه برای ارزیابی بازخورد اقدامات، دوره سه‌ساله در نظر گرفته شده است، اظهار کرد: پس از بررسی نتایج اجرا، درباره تداوم و تمدید برنامه تصمیم‌گیری خواهد شد.
وی در پایان تأکید کرد: هدف این برنامه، حل یک‌باره همه مشکلات تهران نیست، بلکه جلوگیری از تشدید مسائل موجود، شفاف‌سازی مسئولیت‌ها و آغاز روندی برای کاهش تمرکز جمعیت و فعالیت در پایتخت است؛ روندی که باید با حفظ ظرفیت تأمین مسکن، رعایت ضوابط قانونی و توجه به ظرفیت‌های محیطی و زیرساختی مناطق مختلف کشور دنبال شود.